امتیاز موضوع:
  • 46 رأی - میانگین امتیازات: 2.11
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
مسیر بحرانی - CPM
#1
درباره روش مسیر بحرانی - CPM

از جمله وظایف مدیران (همینطور مدیران پروژه) برنامه ریزی، نظارت، هدایت و **** امكانات و منابع است. در بین وظایف مذكور نیز برنامه ریزی از اولویت برخوردار است؛ زیرا كه اساس و شالوده دیگر وظایف است.بدیهی است كه برنامه ریزی، تصمیم گیری درباره آینده است. برای اینكه برنامه ریزان تمام عوامل و متغیرهای مربوط به تصمیم گیری (راجع به كارها و پروژهها) را بتوانند در نظر داشته باشند

روشهای متعددی ابداع شده است؛ كه بعضی از آنها به تجسم عوامل و متغیر های تصمیم ها، بسیار میتوانند كمك كنند. یعنی این روش ها و فنون كمك می كنند كه تصمیمهای مدیران و برنامه ریزان به صورت نظام مند و برنامه ریزی شده اتخاذ شود.


از جمله روش ها و فنون برنامه ریزی به نمودارهای میله ای، گانت، روش مسیر بحرانی و فن ارزشیابی و بازنگری برنامه می توان اشاره كرد.

از ساده ترین روش های برنامه ریزی(علی الخصوص برای پروژه ها)، نمودارهای گانت و میله ای است؛ كه اولی توسط هنری گانت و دیگری توسط فردریك تیلور ارائه شده اند. این دو نمودار به عنوان یکی از سادهترین ابزارها برای نشاندادن زمان های آغاز و پایان فعالیت ها هنوز در بسیاری از مؤسسات و سازمان ها، به عنوان تنها روش برنامه ریزی، مورد استفاده قرار می گیرند. این نمودارها از دو محور عمود برهم تشكیل شدهاند. محور افقی این نمودارها، نشاندهنده عامل زمان و محور عمودی آنها نشانگر فعالیت های لازم در اجرای پروژه است. از اشكالات عمده این نمودار ها این است كه ارتباط بین فعالیت ها و ترتیب تقدّم و تأخّر بین این فعالیت ها را نشان نمی دهند.

اشكالات این نمودارها و عدم كارآیی آنها در پروژه های بزرگ، مدیران را به فكر استفاده از تكنیك ها و فنون دیگری از جمله روش مسیر بحرانی و فن ارزشیابی و بازنگری برنامه انداخت.

در دهه 1950 میلادی گروهی از دانشمندان رشته تحقیق در عملیات(Operation Research) به فكر ایجاد روشی برای برنامه ریزی پروژه ها افتادند. آنها تكنیكی را به عنوان طولانی ترین مسیر غیر قابل كاهش رویداد ها، برای اجرای پروژه تعمیرات اساسی یك نیروگاه برق ابداع نمودند. این تكینك بعد ها به عنوان تكینیك ترتیب اصلی نامیده شد؛ که شباهت بسیار زیادی به روش های CPM و (Program Evaluation and Review Technique)PERT داشت. ولی این روش هرگز به صورت رسمی چاپ و منتشر نشد. تقریبا همزمان با این رویداد(1957)، شركت تولیدی دوپان، یك گروه تحقیقاتی را مأمور بررسی روش كاربرد های جدید مدیریت در امور مهندسی شركت نمود. این گروه بعد ها با دكتر جان ماچلی از مركز پژوهش های علمی شركت یونیواك و مهندس كلی، از شركت رمینگتون تكمیل شد. این گروه موفق به ابداع روش CPM شد.

این روش برای اولین بار در پروژه ساخت یك كارخانه برای شركت دوپان بهكار گرفته شد. پس از آن شركت دوپان برای تعمیرات اساسی، در یكی از كارخانجات خود كه دارای سیستم تولیدی پیوسته بود، از CPM استفاده كرد. برای انجام تعمیرات باید این خط تولید متوقف می شد؛ بنابراین هرگونه اقدام و ابتكاری كه در كاهش زمان تعمیرات می توانست مؤثر باشد، كمك مهمی به شركت می كرد. با استفاده از روش CPM زمان كل تعمیرات از 125 ساعت به 93 ساعت و در دوره های بعدی به 74 ساعت کاهش پیدا کرد.

اساس روش CPM

همانطور كه ذكر شد، روش های گوناگونی برای تحلیل، برنامه ریزی، زمانبندی و كنترل پروژه ابداع شده اند؛ كه روش نمودار میله ای و روش های تحلیل شبكه از جمله رایجترین آنها هستند. روش های تحلیل شبكه؛ كه در آنها از نمودارهای شبكه استفاده می شود، برای جبران تقاط ضعف عمده نمودار های میله ای ابداع شده اند. اساس این روش ها عموما بر نظریه گراف مبتنی است. روش CPM نیز جزء روش های تحلیل شبكه است.
یك شبكه، تصویری از پروژه است كه فعالیت های پروژه و روابط میان آنها را نشان می دهد. شبكه مانند قلب در كالبد روش های تحلیل شبكه است. مدیر پروژه، كارشناسان، پیمانكاران و واحد های سهیم در اجرای پروژه، با در اختیار داشتن شبكه، می توانند تصورات و فرضیات قبلی خود درباره فعالیت های پروژه و روابط میان آنها را به طور عینی بررسی كرده و آنها را اصلاح نمایند. برای ترسیم شبكه كه در واقع تصویر عینی روابط فعالیتهای پروژه است، باید روابط میان فعالیت های پروژه را تعریف و تعیین كرد.
در هر شبكه حداقل یك راه(از اولین واقعه شبكه شروع و تا آخرین واقعه پروژه) وجود دارد؛ كه شامل طولانی ترین زمان است. به این مسیر یا راه، مسیر بحرانی گفته می شود. رویداد های بحرانی در یك شبكه، رویدادهایی هستند كه دارای كمترین شناوری(كه معمولا صفر است)، هستند؛ یعنی تفاضل بین زودترین و دیرترین تاریخ وقوع(شناوری) این رویداد ها، صفر است. مسیر بحرانی نیز مسیری است كه از آغاز تا پایان همواره از رویداد های بحرانی عبور می كند.

مسیر بحرانی در واقع، وقت گیرترین توالی رخداد ها و فعالیت های لازم برای تكمیل پروژه است؛ که مدت اجرای پروژه نیز برابر طول مسیر بحرانی است.
در روش مسیر بحرانی با استفاده و توجّه كامل به مدت زمان، ارتباطات، وابستگی ها و توالی فعالیت ها، زود ترین و دیرترین زمان شروع و خاتمه هر فعالیت، به طور قطعی، تعیین و مشخص می شود. توجه اصلی این روش روی محاسبه زمان های شناوری(فرجه) و میزان انعطاف در زمان اجرای فعالیت ها است.

موارد استفاده از CPM

قبل از اینكه مشخص شود كه روش CPM با چه پروژه هایی تناسب دارد، باید فعالیت ها را با توجه به احتمال اجرا و زمان اجرای آنها، تقسیمبندی كرد.
در یك پروژه، تعدادی از فعالیت ها هستند كه در زمان برنامه ریزی(قبل از اجرا) مشخص است که به طور قطعی و مسلم انجام خواهند شد؛ كه به آنها "فعالیتهای قطعی" می گویند. ولی ممكن است اموری وجود داشته باشند، كه انجام آنها الزامی شود و یا ممكن است كه احتیاجی به انجام آنها نباشد. برای مثال در پروژه تعمیرات اساسی كارخانه، قبل از توقف ماشین ها و بازرسی قطعات، نمی توان گفت كه آنها احتیاج به تعویض دارند یا خیر، به چنین فعالیت هایی كه انجام آنها قطعی نباشد؛ "فعالیت های احتمالی" میگویند. همچنین از نظر طول زمان اجرای یك فعالیت نیز فعالیت ها را می توان به دو گروه: فعالیت های دارای زمان معین و فعالیت های دارای زمان احتمالی تقسیم بندی كرد. فعالیت های دارای زمان احتمالی، برخلاف فعالیت های دارای زمان معیّن، زمان اجرای آنها ثابت نیست و این زمان نسبت به حد متوسط برآوردها، انحراف زیادی دارد. مثلا در فصول بارندگی و در مناطق پرباران، فعالیتهای جاده سازی، به علت بارندگی، دارای زمان احتمالی هستند.

برای پروژه های فاقد فعالیت ها و زمان های احتمالی، روش CPM مناسب است. همچنین برای پروژه های فاقد فعالیت های احتمالی، ولی دارای زمان های احتمالی، روش PERT مناسب است. برای پروژه های دارای فعالیت-های احتمالی كاربرد GERT مناسب تر است.
دو روش PERTو CPM دارای اختلافات عمده با همدیگر نیستند، بلكه فقط روش محاسبه مدت زمان انجام فعالیت ها در این دو متفاوت است. در برآورد مدت زمان فعالیت ها در روش PERT از متوسط زمان مورد انتظار و در CPM از محتملترین زمان ممكن استفاده می شود.

امروزه با كاربرد روش هایی مانند PERT و CPM، علاوه بر محاسبات زمانی، مسائلی، نظیر تخصیص و تسطیح منابعی مانند هزینه نیروی انسانی و تجهیزات و موازنه هزینه و زمان، قابل حل هستند.

[URL=][/URL] برای دسترسی به فایل باید عضو سایت شوید (کلیک کنید)
پاسخ


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان